วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น ฉบับบัณฑิตศึกษา, Vol 12, No 4 (2555)

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการความเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อมของชุมชนชายแดนไทย-ลาว (Factors Influencing in Social and Environmental Risk Management

ปนัดดา ภู่เจริญศิลป์ Panadda Pucharoensilp, ดร.เยาวลักษณ์ อภิชาติวัลลภ Dr.Yaowalak Apichatvullop, ดร.ดุษฎี อายุวัฒน์ Dr.Dusadee Ayuwat

Abstract


บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการความเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อมของชุมชนชายแดนไทย-ลาว เป็นการศึกษาเชิงปริมาณ ใช้หน่วยในการศึกษาเป็นระดับชุมชน ดำเนินการเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ผู้นำชุมชน ด้วยแบบสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้างที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น จำนวน 285 ชุมชน ในพื้นที่ 3 อำเภอ ตามแนวชายแดนไทย-ลาวของจังหวัดมุกดาหาร ในเดือนมกราคม - กุมภาพันธ์ 2554 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรม SPSS และ LISREL
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการความเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อมของชุมชนชายแดนไทย-ลาว ประกอบด้วย 3 ปัจจัย ได้แก่ ปัจจัยแรกคือภาวะความเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย (1) การสูญเสียระบบนิเวศน์และความหลากหลายทางชีวภาพ (2) การทำลายและความเสื่อมโทรมของป่าไม้ (3) มลพิษและความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (4) ความขัดแย้งและความรุนแรงทางสังคม และ (5) ความไม่เท่าเทียมในสังคม ปัจจัยที่สอง คือ ความถดถอยของทุนทางสังคม ประกอบด้วย (1) ความผุกร่อนทางความเชื่อ ประเพณีและวัฒนธรรม (2) การเป็นปัจเจกนิยม (3) การหายไปขององค์ความรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่น และ (4) ความไม่เท่าเทียมทางสังคม และ ปัจจัยที่สาม คือ การเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรน้ำ ประกอบด้วย (1) การเปลี่ยนแปลงทางคุณภาพน้ำ และ (2) การพังทลายและการเปลี่ยนแปลงริมตลิ่งและทางน้ำไหล ซึ่งปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการความเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อมของชุมชนชายแดนไทย-ลาว มีอิทธิพลทางตรงสูงสุดในเชิงลบจากภาวะความเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ( = - 1.99) รองลงมาคือ ปัจจัยการเปลี่ยนแปลงทรัพยากรน้ำ ( = 0.64) ขณะเดียวกันได้รับอิทธิพลทางอ้อมจากการสนับสนุนจากภาครัฐ ( = 0.37) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ปัจจัยทั้งหมดนี้สามารถอธิบายระดับการจัดการความเสี่ยงทางสังคมและสิ่งแวดล้อมของชุมชนชายแดนไทย-ลาวได้ร้อยละ 78.0 (R2= 0.78)

ABSTRACT
The propose of this article is to investigate the factors influencing the social and environmental risk management of communities in Thai–Lao border area. The quantitative study was performed. Data were collected by structural interview schedule from leader of 285 villages or communities in 3 districts of Thai–Lao border area in Mukdahan province in January - February 2011. Data was analyzed by SPSS application and Structure Equation Model which used LISREL application. The findings of this study found that the factors influencing the social and environmental risk management of communities in Thai–Lao border area composed of 3 factors, firstly, status of social and environmental risk, secondly, social capital regression and lastly water resources changing. The statistic significance of social and environmental risk management, it is at 0.01 levels ( = - 1.99). Factors on water resource change is at statistic significance of 0.01 ( = 0.64) indirectly supporting by government ( = 0.37). These factors significantly illustrate the management of social and environmental risk of communities in Thai – Lao border area at 78.0%. (R2=0.78)

Full Text: PDF